Een geplande keizersnede - ook wel bekend als een buikbevalling - kan soms onvermijdelijk zijn. Er zijn veel redenen waarom je een keizersnede kunt ondergaan of nodig hebt. In onze vorige keizersnede blog hebben we dit meer in detail besproken, inclusief de voor- en nadelen van een buikbevalling. Als je op het punt staat om een geplande keizersnede te ondergaan of als je denkt dat je misschien een keizersnede moet ondergaan, is het handig om te weten wat je kunt verwachten. Daarom vertellen we je vandaag graag alles over een keizersnede. Hoe ziet de voorbereiding eruit, hoelang duurt een keizersnede, wat gebeurt er precies tijdens de keizersnede en wat gebeurt er daarna?
Hoe werkt een keizersnede?
Een keizersnede kan worden onderverdeeld in drie fasen: de voorbereiding, de effectieve operatie en de nazorg. Natuurlijk zijn er ook spoedkeizersneden, waarbij iedere minuut telt en alles sneller moet verlopen.
1. Voorbereiding
Zoals bij elke operatie worden jullie als aanstaande ouders eerst geïnformeerd over de ingreep. Je artsen zullen je informeren over de ingreep, de risico's en de nazorg. Aan het einde moet je toestemming geven voor de operatie. Daarna volgen een aantal vooronderzoeken: bloedonderzoeken, CTG's en/of een echografie kunnen worden uitgevoerd om er zeker van te zijn dat alles en iedereen klaar is. In de meeste gevallen wordt dan een regionale verdoving (spinale of epidurale anesthesie) toegediend, zodat je wakker bent en je baby kan zien tijdens de keizersnede. In noodgevallen kan een algehele narcose soms nodig zijn. Je hoort tijdens je voorlichtingsgesprek wanneer dat van toepassing kan zijn.
Er wordt ook een katheter in je blaas geplaatst, zodat je urine tijdens de operatie kan weglopen en omdat sommige mensen problemen hebben met plassen na een keizersnede. Dit voorkomt ook dat je blaas tijdens de ingreep beschadigd raakt. Om mogelijke ontstekingen te voorkomen, wordt je buik geschoren en gedesinfecteerd voordat je in je operatiejas de operatiekamer ingaat. Om te voorkomen dat je precies ziet wat er gebeurt en om infecties te voorkomen, wordt er een scherm over je buik geplaatst.
Sommige ziekenhuizen staan een "geassisteerde keizersnede" toe, waarbij je zelf helpt om de baby eruit te halen. Ook kun je vaak vragen om bepaalde aanpassingen in de kamer waar je bent, zoals aangepaste verlichting (behalve de noodzakelijke chirurgische verlichting), muziek die speelt enzovoort. Bespreek dit met je verloskundige of arts als je iets in gedachten hebt. Je partner kan normaal gesproken bij de ingreep aanwezig zijn en je ondersteunen tijdens de bevalling.
2. De ingreep
Nu is het tijd om aan de slag te gaan! Er wordt een horizontale incisie van acht tot vijftien centimeter gemaakt boven je schaamhaarlijn. In zeer zeldzame gevallen kan ook een verticale incisie nodig zijn. Vervolgens worden de lagen van de buikwand en de baarmoeder geleidelijk geopend en voorzichtig opzijgeschoven. Je baby wordt eruit gehaald (het is mogelijk dat de bovenrand van de baarmoeder met de hand wordt ingedrukt – schrik dus niet als je dit voelt) en meteen onderzocht. Als alles goed is, wordt hij of zij aan je getoond en meestal direct op je borst gelegd. Je placenta wordt ook op deze manier ter wereld gebracht. Daarna worden je baarmoeder en de andere weefsellagen geleidelijk weer dichtgenaaid. Deze stap duurt meestal langer dan de opening en kan als lang aanvoelen.
Een paar dingen die niemand je vertelt:
● Je kunt gaan rillen! Er zijn veel redenen waarom je kunt gaan rillen: de narcose, het temperatuurverschil tussen de operatiekamer en de kraamafdeling, adrenaline en nog veel meer! Het is meestal volkomen normaal, maar spreek met je verloskundige of medisch personeel als je je zorgen maakt.
● Het voelt vaak een beetje vreemd als ze je baby eruit halen. Je arts zal vaak op je bult moeten drukken en misschien zelfs wat rukken en trekken om de baby er veilig uit te krijgen. Hoewel de verdoving voorkomt dat dit pijn doet, zul je het waarschijnlijk toch voelen gebeuren en dat kan een beetje vreemd aanvoelen.
3. Nazorg
Na de operatie word je eerst gecontroleerd in de verkoeverkamer om zeker te zijn dat alles in orde is en blijft. Indien nodig krijg je pijnstillers. Maak je geen zorgen: veel ziekenhuizen moedigen huid-op-huidcontact meteen aan om borstvoeding en hechting te ondersteunen.
Meestal blijf je een paar dagen ter observatie in het ziekenhuis, maar dit hangt af van je toestand en factoren zoals bloedverlies of het vermogen om basisfuncties zoals plassen uit te voeren. Je operatielitteken wordt regelmatig gecontroleerd en je krijgt tips voor littekenverzorging.
Na je ontslag krijg je bezoek van je verloskundige en kraamverzorgende. Je moet het rustig aan doen en genieten van de tijd met je kleine wonder. Het is belangrijk dat je lichaam herstelt van de operatie. De melkproductie en -stroom moeten in deze periode ook worden gestimuleerd als je van plan bent borstvoeding te geven. Zoals je ziet, heb je veel te doen tijdens deze weken, maar doe het op een rustige manier: met rust, geduld en veel knuffels.
Hoelang duurt een geplande keizersnede?
Er is geen eenduidig antwoord op deze vraag, omdat elke procedure anders verloopt en de duur afhankelijk is van het specifieke geval of complicaties.
Als richtlijn kunnen we zeggen dat de fase van verdoving tot ingreep ongeveer 20 minuten duurt. De eigenlijke ingreep duurt ook zo’n 20 minuten en de arts heeft daarna nog minstens 15 minuten nodig om de baarmoeder en buikwand weer te hechten. Dus als alles vlot verloopt, kan de bevalling in ongeveer een uur voltooid zijn – maar dat kan variëren.
Daarna word je gemonitord, en als alles goed gaat, kun je knuffelen met je baby en beginnen met het hechtings- en borstvoedingsproces (als dat je plan is). Hoelang je daarna in het ziekenhuis blijft, verschilt per persoon.
Hoe ziet het herstel na een geplande keizersnede eruit?
Bij postnatale zorg hoort natuurlijk ook postnataal herstel. En dat is anders na een keizersnede dan na een vaginale bevalling.
Wat je moet weten voordat je begint met postnatale oefeningen:
Na een geplande keizersnede duurt het langer voordat het bloeden (lochia) stopt, al is het meestal minder hevig. Het duurt doorgaans acht tot twaalf dagen voordat de uitwendige hechtingen goed genezen zijn. In deze periode is absolute rust aan te raden. Vermijd inspanningen die je buikspieren belasten en maak alleen zachte bewegingen. Zenuwen en weefsels hebben ook ruim zes weken nodig om volledig te herstellen.
Wat je in deze eerste fase wél kunt doen, zijn lichte bekkenbodemoefeningen. Die ondersteunen het herstel zonder de buikhechtingen te belasten. Overleg dit het best met je verloskundige. Pas wanneer je litteken goed genezen is – meestal na acht tot twaalf weken – mag je beginnen met gerichte postnatale oefeningen.
In deze herstelfase geldt nog steeds: draag zo min mogelijk, zelfs je baby niet. Laat in het begin het dragen liever over aan je partner – ook in een draagzak.
Geplande keizersnede: Doe wat goed voor je is
Een geplande keizersnede is iets wat steeds meer mensen – zelfs zonder medische noodzaak – overwegen. Het heeft echter niet alleen voordelen. Daarom wilden we je alle informatie geven die je nodig hebt over keizersneden. Misschien zijn er een paar dingen die nog niemand je heeft verteld. Ons doel is simpelweg om je goed voor te lichten.
En trouwens: als je na een (geplande) keizersnede weer snel zin hebt in seks, gebruik dan betrouwbare anticonceptie. Je kunt het best minstens twaalf maanden wachten met een volgende zwangerschap, zodat je litteken volledig kan genezen. Anders loop je risico op een littekenruptuur. Binnenkort besteden we ook meer aandacht aan het onderwerp ‘seks na een keizersnede’ hier op de blog. Want ook daar is veel over te vertellen. Blijf ons dus volgen!